رمزدعا
دعا سه گونه است:
1. وسيله‌اي هنگام شكستن وسيله‌ها و كليدي پس از به كار افتادن كليدهاي ديگر.
آنها كه از تمام وسيله ها و امكاناتشان استفاده كرده‌اند و در راه مانده‌اند،اينها كه به وسيله سازي معتقد شده‌اند و به نظام آفريني پيوند خورده‌اند،اينها در يأسشان اميد هست همان طور كه در اميدشان يأسها و تنهايي‌ها يار مي‌سازند و اميدها مي‌آفرينند.
اينها بر همين اساس، به آنچه اميد ندارند اميدوارترند. چون اميدها و بتها. (1) قطعا شكسته مي‌شوند، اما آنچه بدان اميدي نيست، شايد باري بياورد.
و اين است كه مي‌گويد: "كن لما لا ترجوا رجي"، به آنچه اميد نداري اميدوارتر باش، "فان موسي جاء مقتبسا و رجع نبيا" چون موسي به اميد آتش آمد و به آتش نرسيد، اما پيامبر بازگشت. (2)
2. وسيله‌اي همراه وسيله‌ها. آنها كه از آن تجربه‌ها و عبرتها برخوردارند. آنها كه عقم و عجز و نازايي وسيله‌ها را ديده‌اند، ديگر حتي همراه تمام وسيله‌ها نمي‌گويند كه رسيديم و بدون وسيله نمي‌گويند كه مانديم. و اين كه دعا وسيله‌اي حتي در هنگام وجود وسيله هاست و اميد حتي همراه اميدها.
3. در يك مرحله ديگر دعا وسيله‌ها نيست، مقدمه نيست كه تو را به چيزي برساند، بلكه خودش عمل است، خودش مقصد است.(3) آنها كه بخواهند نشان بدهند كه غني و سميع و مجيبي هم هست. اينها با دعا فقط مي‌خواهند از اين ربط و پيوند و از اين وجود ربطي و وابسته نشاني بدهند و مي‌خواهند كه غنا و قرب و سمع. اجابت او را يك جا امضاء بنمايند.
براي نمونه، دعاي ابو حمزه، كه دعايي است از امام سجاد (ع).
راستي اين دعا درس است، براي آنهايي كه به جز از خويشتن درس نمي‌گيرند و جز با زبان خود اصلاح نمي‌شوند و جز از خويش از كسي نمي‌پذيرند.
آنها كه ديوارهاي غرور و كبر و حساسيت و بدبيني، وجودشان را فرا گرفته و از بيرون به آنها راهي نيست. اينها مي‌توانند با دعا و با زبان خويش به خود بياموزند.
با اين ديد، دعا درسي است كه بايد آن را آموخت و سپس همراه نيازها و در لحظه هاي بحراني با جمله‌هايي از آن، زندگي كرد، همان طور كه قران را دو نوع قرائت مي‌كرديم.
و اگر اين چنين ديدي در ما پديد آمد، كه از دعا درس بگيريم، آن هم در لحظه‌هايي كه اسير ديوارهاي كبر و غرور هستيم و يا در لحظه‌هايي كه در جايگاه بلندي از پستها و مقامها نشسته‌ايم كه صداي پايينيها به ما نمي‌رسد، همچون زمينهاي بلندي كه جز از باران آب نمي‌گيرند و قله‌هايي كه جز با ابرها دوست نمي‌شوند، اگر با چنين موضعي به دعا رو بياوريم، ناچاريم كه پيش از بررسي نمونه‌ها، با زمينه‌هايي آشنا شويم و از روشهايي گفت و گو كنيم كه امكان بهره برداري بيشتر فراهم شود.اين روشها در روايات وارد شده‌اند و به اشاره از آن همه سخني مي‌آوريم.
___________
__________
1- و عزتى و جلالى و ارتفاعى على عرشى لاقطعن امل كل امل سواى . كافى ، ج 2، ص 66 ح 7.
2- كافى ، ج 5 ص 83 ح 2.
3- كافى ، ج 2 ص 446 تا ص 468 باب فضل الدعا و الحث عليه .
با تصرف از كتاب